เฉลยข้อ 94 — ข้อสอบ เข้ามหาวิทยาลัย วิชาชีววิทยา (มีนาคม 2548)

ตัวเลือกข้อ 1 ก. และ ข. คำอธิบาย : พยาธิที่มีอวัยวะสืบพันธุ์ทั้งสองเพศในตัวเดียวกัน ได้แก่ พยาธิตัวตืด (Tapeworms) และ พยาธิใบไม้ตับ (Liver Fluke) เนื่องจากพยาธิทั้งสองตัวนี้ถูกจัดไว้ในไฟลัมเดียวกัน คือ Phylum Platyhelminthes ลักษณะสำคัญของสัตว์ที่อยู่ในไฟลัมนี้ ได้แก่ ระบบสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศโดยมีสองเพศอยู่ในตัวเดียวกัน จัดเป็นกะเทย (Hermaphrodite) มีการปฏิสนธิภายในตัวเอง (Self Fertilization) และปฏิสนธิแบบข้ามตัว (Cross Fertilization) และมีการสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศโดยการงอกใหม่ (Regeneration) ร่างกายมีสมมาตรเป็นแบบครึ่งซีก (Bilateral Symmetry) มีเนื้อเยื่อ 3 ชั้น ไม่มีช่องตัว (Acoelomate) คือ ไม่มีช่องว่างระหว่างผนังลำตัวกับผนังทางเดินอาหาร ผนังชั้นนอกอ่อนนุ่ม บางชนิดมีซีเลีย (Cilia) เช่น พลานาเรีย (Planaria) บางชนิดมีคิวทิเคิล (Cuticle) หุ้มและมีปุ่มดูดหรือขอเกี่ยว (Hook) สำหรับยึดเกาะกับโฮสต์ (Host) เช่น พยาธิใบไม้ตับ พยาธิตัวตืด ร่างกายแบนทางด้านหลังและด้านท้อง (dorsoventrally) ไม่มีข้อปล้อง แต่บางชนิด เช่น พยาธิตัวตืด มีข้อปล้องแต่เป็นปล้องที่เกิดขึ้นเฉพาะที่ผิวลำตัวเท่านั้น พวกที่มีการดำรงชีวิตอย่างอิสระ (Free living) จะมีเมือกลื่นๆ หุ้มตัวเพื่อใช้ในการเคลื่อนที่ ส่วนพวกที่ดำรงชีวิตแบบปรสิต (Parasitic) จะมีคิวทิเคิลหุ้มตัว ซึ่งสร้างจากเซลล์ที่ผิวของลำตัว ทำหน้าที่ป้องกันอันตรายซึ่งเกิดจากน้ำย่อยของโฮสต์ มีท่อทางเดินอาหารที่เป็นปลายตันหรือเป็นแบบที่ไม่สมบูรณ์ (Incomplete Digestive Tract) เช่น พยาธิใบไม้ตับ มีปากแต่ไม่มีทวารหนัก พบว่า ทางเดินอาหารแตกแขนงออกเป็น 2-3 แฉก ส่วนในพยาธิตัวตืดไม่มีทางเดินอาหาร เริ่มมีการรวมตัวของอวัยวะแสดงลักษณะหัว (Cephalization) คือ มีปมประสาทสมอง อวัยวะรับความรู้สึกและช่องปากมารวมกันอยู่ทางด้านหน้าของลำตัว ระบบขับถ่ายมีอวัยวะที่เรียกว่า โพรโตเนฟริเดีย (Protonephridia) คือ มีลักษณะเป็นท่อที่ปลายด้านในปิดและมีท่อไปเปิดออกด้านนอก ประกอบด้วยท่อตามยาวหลายท่อจากท่อเล็กๆ นี้จะมีท่อแยกไปเป็นท่อย่อย ที่ปลายท่อย่อยมีเซลล์โพรโตเนฟริเดียที่มีลักษณะเป็นรูปถ้วย (Flame bulb) มีแฟลกเจลลัม (Flagellum) เป็นกระจุกอยู่ด้านในของถ้วย ซึ่งจะโบกพัดไปมาคล้ายเปลวเทียน จึงเรียกว่า เฟลมเซลล์ (Flame Cell) การโบกพัดของแฟลกเจลลัมทำให้เกิดแรงดึงน้ำผ่านเข้าสู่ท่อของเสียที่โพรโตเนฟริเดีย กำจัดออกในรูปของแอมโมเนียที่ละลายอยู่ในน้ำ ซึ่งจะไหลออกมาตามท่อและออกสู่ภายนอกทางช่องเปิดที่เรียกว่า เนฟริดิโอพอร์ (Nephridiopore) ไม่มีอวัยวะที่ใช้ในการหายใจโดยเฉพาะ เช่น ในพวกปรสิตจะหายใจแบบไม่ใช้ออกซิเจน (Anaerobic Respiration) เช่น พยาธิใบไม้ พบว่า กระบวนการนี้ให้คาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) และอินทรีย์สารสะสมอยู่ในร่างกายสูง ความเข้มข้นของน้ำนอกร่างกายสูงกว่าภายในร่างกาย จึงทำให้น้ำเคลื่อนผ่านเข้าสู่ร่างกาย ระบบขับถ่ายจึงทำหน้าที่ปรับสภาวะน้ำภายในร่างกายให้สมดุล ส่วนพวกที่ดำรงชีวิตอย่างอิสระจะหายใจแบบใช้ออกซิเจน (Aerobic Respiration) โดยการใช้ผิวตัวในการแลกเปลี่ยนแก๊ส ระบบประสาท (Nervous System) ประกอบด้วยปมประสาทด้านหน้า (Anterior Ganglia) หรือปมประสาทรูปวงแหวน (Nerve Ring) ทำหน้าเป็นสมองเชื่อมระหว่างเส้นประสาทใหญ่ตามยาว (Longitudinal Nerve Cord) ซึ่งทอดไปตามยาวของร่างกายจำนวน 2 เส้น และมีเส้นประสาทตามขวาง (Transverse Nerve) เชื่อมระหว่างเส้นประสาทใหญ่ทั้งสองด้วย มีอวัยวะรับสัมผัสแบบง่ายๆ และบางชนิดก็มีตา (Eye spot)